مىفرمايد : « هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ » « 1 » و نيز مىفرمايد : « أأَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّه الْواحِدُ الْقَهَّارُ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِه إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَآباؤُكُمْ » « 2 » و مىفرمايد : « وَما مِنْ إِله إِلَّا اللَّه الْواحِدُ الْقَهَّارُ » « 3 » و مىفرمايد : « لَوْ أَرادَ اللَّه أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لَاصْطَفى مِمَّا يَخْلُقُ ما يَشاءُ سُبْحانَه هُوَ اللَّه الْواحِدُ الْقَهَّارُ » « 4 » . و سياق اين آيات همانطورى كه مىبينيد تنها وحدت فردى را از بارى تعالى نفى نمىكند ، بلكه ساحت مقدس او را منزه از همه انحا وحدت مىداند ، چه وحدت فردى كه در قبال كثرت فردى است ( مانند وحدت يك فرد از انسان كه اگر فرد ديگرى به آن اضافه شود نفر دوم انسان به دست مىآيد ) و چه وحدت نوعى و جنسى يا هر وحدت كلى ديگرى كه در قبال كثرتى است از جنس خود ، ( مانند وحدتى كه نوع انسان كه يكى از هزاران هزار نوع حيوانى است ، مانند گاو و گوسفند و اسب و امثال آن ، در قبال كثرت انواع ) چون تمامى اين انحاء وحدت در مقهوريت و جبر به داشتن حدى كه فرد را از ساير افراد نوع ، يا نوع را از ساير انواع جنس جدا و متمايز كند مشتركند ، و چون بنا بر تعليمات قرآن هيچ چيز خداى تعالى را به هيچ وجه نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال نمىتواند مقهور و مغلوب و محدود در حدى كند از اين جهت وحدت او عددى نيست . آرى ، از نظر قرآن او قاهرى است فوق هر چيز ، و در هيچ شانى از شؤون خود محدود نمىشود ، وجودى است كه هيچ امرى از امور عدمى ( كه عبارت اخرى حد است ) در او راه ندارد ، و حقى است كه مشوب به هيچ باطلى ( كه يكى از آنها محدوديت است ) نمىگردد ، زنده ايست كه مرگ ندارد ، دانايى است كه جهل در ساحتش راه ندارد ، قادرى است كه هيچ عجزى بر او چيره نمىشود ، مالكى است كه كسى از او چيزى را مالك نيست ، عزيزى است كه ذلت برايش نيست و ملكى است كه كسى را بر او تسلطى نيست . و كوتاه سخن يكى از تعليمات عاليه قرآن همين است كه براى پروردگار از هر كمال خالص آن را قائل است ، و ساحت مقدسش را از هر نقصى مبرا مىداند ، و اين حقيقتى است

--> ( 1 ) اوست يكتاى قهار . سوره رعد آيه 6 . ( 2 ) آيا پروردگاران متفرق بهتر است يا معبود واحد قهار ؟ نمىپرستيد جز خدا مگر چيزهايى را كه شما خود و پدرانتان بدون هيچ دليلى اسم خدا بر آنها نهاده‌ايد . سوره يوسف آيه 40 . ( 3 ) و نيست هيچ معبودى بجز اللَّه تعالى كه يكتاى قهار است . سوره ص آيه 65 . ( 4 ) اگر خدا مىخواست فرزندى براى خود فراهم كند هر آينه از آنچه كه خلق كرده براى فرزندى خود بر مىگزيد هر چه را كه مىخواست ، ليكن او منزه است ، و اوست اللَّه واحد قهار . سوره زمر آيه 4 .